Ramazan Bekteshi
Gazetari gjerman Michael Martens pati shkruar se: “Edi Rama është padyshim kryeministri më i mirë që ka pasur Serbia që nga Nikolla Pashiqi.” Për shumë shqiptarë të Kosovës, kjo fjali nuk është thjesht një provokim, por një përmbledhje e një politike të ndjekur prej vitesh nga kryeministri i Shqipërisë.
Ndërkohë që Departamenti Amerikan i Shtetit e përshkruan Shqipërinë si burim të kanabisit dhe vend transit për kokainë e heroinë, Freedom House evidenton rrëshqitjen demokratike të vendit, Transparency International denoncon favorizimin e oligarkëve, ndërsa raportet e OSBE-ODIHR-it flasin për deformime serioze të proceseve zgjedhore. Megjithatë, në vend që të merret me këto plagë të Shqipërisë, Rama ka zgjedhur shpesh të merret me Kosovën.
Në OKB, në Këshillin e Evropës, në Mynih dhe në samite të ndryshme ndërkombëtare, Rama ka kërkuar vazhdimisht që Kosova t’i zbatojë marrëveshjet me Serbinë, edhe kur vetë Serbia deklaronte publikisht dhe zyrtarisht se nuk do të ndërmerrte asnjë veprim që mund të interpretohej si njohje de facto e Republikës së Kosovës. Për pasojë, presioni i tij është drejtuar pothuajse gjithmonë nga Prishtina dhe rrallëherë nga Beogradi.
Kur Toby Vogel argumentonte se Asociacioni nuk ka kuptim pa njohjen de facto të Kosovës nga Serbia, Rama vazhdonte të insistonte në zbatimin e detyrimeve nga njëra palë, duke anashkaluar refuzimin e hapur të palës tjetër.
Sipas Enver Hasanit, ideja e ndarjes së Kosovës nuk lindi në Prishtinë, por u promovua nga Rama dhe këshilltarët e tij nga Kosova. Më vonë, John Bolton konfirmoi se projekti i korrigjimit të kufijve ishte diskutuar dhe promovuar nga aktorë rajonalë, ndërsa Carl Bildt shkroi publikisht se Rama kishte mbështetur këtë ide.
Për vite me radhë Rama u bë avokati më i zëshëm i projektit “Open Balkan”. Nga Beogradi, Tirana, Shkupi e Ohri ai kritikonte Kosovën pse nuk i bashkohej nismës së Vuçiqit, ndërsa rrallëherë kritikonte Serbinë për mosnjohjen e Kosovës, për militarizimin e saj apo për aleancën e vazhdueshme me Rusinë.
Ai rehabilitoi figurën politike të Aleksandar Vuçiqit në forume ndërkombëtare, e paraqiti Serbinë si faktor stabiliteti dhe në OKB loboi për “Open Balkan”, edhe kur Beogradi po thellonte bashkëpunimin me Moskën. Në të njëjtën kohë, nuk gjeti hapësirë për të folur me të njëjtin intensitet për krimet serbe në Kosovë.
Rama ngriti në piedestal figura që konsiderohen armiqësore ndaj shqiptarëve, si Goran Bregoviqi, Ivo Andriqi dhe Emir Kusturica. Ai ftoi Bregoviqin në Tiranë pavarësisht deklaratave fyese ndaj shqiptarëve dhe vazhdoi ta promovojë afrimin kulturor me Serbinë, pa kërkuar më parë reflektim për krimet e saj.
Në momentet më kritike për veriun e Kosovës, Rama kërkoi tërheqjen e Policisë së Kosovës dhe zgjerimin e rolit të KFOR-it. Ai e quajti veriun “tokë e askujt”, kërkoi konferenca të reja ndërkombëtare për Kosovën, edhe pse statusi i saj është zgjidhur me shpalljen e pavarësisë dhe njohjen nga shumica e demokracive perëndimore.
Ai hartoi draftin e tij për Asociacionin pa mandat nga institucionet e Kosovës dhe pa konsultim me to. Por asnjëherë nuk paraqiti ndonjë draft apo iniciativë për të drejtat e shqiptarëve në Luginën e Preshevës.
Rama anuloi mbledhjet e përbashkëta të dy qeverive shqiptare pikërisht në kohën kur Kosova përballej me presion të shtuar ndërkombëtar. Në vend të mbështetjes, ai zgjodhi kritikat publike ndaj institucioneve të Kosovës dhe veçanërisht ndaj kryeministrit Albin Kurti.
Pas sulmit paramilitar serb në Banjskë, Rama e quajti ngjarjen thjesht një akt terrorist dhe arsenalin e kapur nga Policia e Kosovës e përshkroi si “armatime të trafikuara”, duke shmangur theksimin e përgjegjësisë së drejtpërdrejtë të Beogradit.
Ai heshti për organizatat terroriste “Mbrojtja Civile” dhe “Brigada e Veriut”, heshti kur sportistët kosovarë u kthyen mbrapsht nga Beogradi, heshti kur u sulmuan simbolet shqiptare në Serbi dhe heshti kur klerikë serbë bekonin publikisht ushtrinë serbe për marshim drejt Kosovës.
Në Shkup ai i tha Vuçiqit se “ne nuk kemi probleme”, ndërsa në Beograd lavdëroi Serbinë për investimet dhe relativizoi veprime që kishin fyer hapur shqiptarët. Në shumë raste ai u shfaq më i ashpër ndaj Prishtinës sesa ndaj Beogradit.
Në raport me Kosovën, Rama shpesh foli si arbitër ndërkombëtar dhe jo si kryeministër i Shqipërisë. Në paraqitjet e tij publike ai krijoi përshtypjen e një barazimi midis viktimës dhe agresorit, midis shtetit që u sulmua dhe shtetit që kreu agresionin.
Ndërkohë, në Shqipëri ai ndërtoi një sistem pushteti të mbështetur mbi oligarkët, kontrollin e institucioneve dhe përqendrimin e ndikimit politik e ekonomik. Kritikat ndaj qeverisjes së tij u shtuan, por ai vazhdoi të investojë energji politike në imponimin e qëndrimeve të tij ndaj Kosovës.
Prandaj, për shumë shqiptarë, problemi nuk është thjesht Edi Rama si kryeministër i Shqipërisë. Problemi është se në momentet më të rëndësishme për Kosovën ai zgjodhi të ushtrojë presion mbi Prishtinën dhe jo mbi Beogradin.
Thuhet se tradhtia është më e rrezikshme se armiqësia e hapur, sepse ajo vjen nga ata që pritet të jenë në të njëjtën anë të historisë. Pikërisht për këtë arsye, debati mbi rolin e Edi Ramës në raport me Kosovën do të mbetet një nga debatet më të mëdha politike shqiptare të kohës sonë.
Shqip