DREJTUAR: OKB-së, BASHKIMIT EVROPIAN, KËSHILLIT TË EVROPËS, INSTITUCIONEVE NDËRKOMBËTARE TË TË DREJTAVE TË NJERIUT DHE TRUPIT DIPLOMATIK
Nga: Forumi Ndërkombëtar për të Drejtat dhe Liritë e Njeriut
Idriz Sinani – Kryetar Nderi dhe Ambasador i Paqes për Ballkanin
DREJTËSIA NUK MUND TË JETË SELEKTIVE!
Vendimi i 16 shtatorit 2026 i Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë kundër Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit ka tronditur thellë opinionin shqiptar dhe ka hapur pyetje serioze që institucionet ndërkombëtare nuk mund t’i shmangin.
Gjykata njoftoi se katër të pandehurit u gjetën përgjegjës individualisht për krime lufte dhe u dënuan përkatësisht me 25, 18, 13 dhe 25 vjet burgim. Po ashtu, Trupi Gjykues deklaroi se akuzat për krime kundër njerëzimit nuk u provuan përtej dyshimit të arsyeshëm.
Ky është një vendim i shkallës së parë. Procesi juridik nuk ka përfunduar.
Prandaj, sot nuk kërkojmë hakmarrje, nuk kërkojmë dhunë dhe nuk kërkojmë përplasje me drejtësinë.
Kërkojmë drejtësi të barabartë.
Kërkojmë standarde të njëjta për çdo viktimë, çdo të akuzuar dhe çdo krim.
Kërkojmë që historia e Kosovës të mos shkëputet nga konteksti i luftës së viteve 1998–1999.
Kërkojmë që drejtësia ndërkombëtare të mos matet me dy standarde.
OKB DHE BE: KU ËSHTË STANDARDA E NJËJTË PËR TË GJITHË?
I drejtohemi publikisht Organizatës së Kombeve të Bashkuara, Bashkimit Evropian dhe institucioneve ndërkombëtare:
A do të jetë drejtësia ndërkombëtare vërtet universale, apo do të vazhdojë të perceptohet si një drejtësi që zbatohet ndryshe ndaj popujve të ndryshëm?
Kjo nuk është pyetje retorike.
Është një pyetje që kërkon përgjigje institucionale.
Në Kosovë pati vrasje të civilëve, dëbime masive, shkatërrime dhe krime të rënda gjatë luftës. Këto viktima dhe familjet e tyre nuk mund të trajtohen si një kapitull dytësor i historisë.
Drejtësia për viktimat shqiptare të Kosovës nuk mund të jetë më pak e rëndësishme se drejtësia për çdo viktimë tjetër të luftërave në ish-Jugosllavi.
Ne nuk kërkojmë që krimet e mundshme të një pale të mohohen për shkak të krimeve të palës tjetër.
Përkundrazi:
Kërkojmë që çdo krim të hetohet. Çdo viktimë të dëgjohet. Çdo përgjegjës individual të përballet me ligjin.
Ky është kuptimi i vërtetë i drejtësisë ndërkombëtare.
HISTORIA E KOSOVËS NUK MUND TË RISHKRUHET
Ushtria Çlirimtare e Kosovës nuk mund të trajtohet automatikisht si sinonim i veprimeve kriminale të individëve.
Vetë Zyra e Prokurorit të Specializuar ka theksuar se çështja penale lidhet me përgjegjësi individuale dhe jo me përgjegjësinë e një komuniteti apo me një gjykim të përgjithshëm të narrativës historike.
Prandaj, ne e bëjmë të qartë:
Një individ përgjigjet për veprimet e tij. Një popull nuk mund të dënohet për veprimet e një individi.
Historia e Kosovës duhet të mbrohet me dokumente, dëshmi, arkiva, studime shkencore dhe fakte.
Jo me propagandë.
Jo me harresë.
Jo me standarde të dyfishta.
KËRKOJMË HETIM DHE DREJTËSI PËR KRIMET NDAJ SHQIPTARËVE
I bëjmë thirrje OKB-së, BE-së, Këshillit të Evropës dhe institucioneve ndërkombëtare të të drejtave të njeriut që të mos lejojnë që krimet e kryera ndaj civilëve shqiptarë gjatë luftës së Kosovës të mbeten jashtë vëmendjes së drejtësisë ndërkombëtare.
Kërkojmë vëmendje të veçantë për:
– civilët e vrarë;
– masakrat;
– dëbimet dhe zhvendosjet e detyruara;
– personat e zhdukur;
– dhunën seksuale gjatë konfliktit;
– shkatërrimin e vendbanimeve dhe pronës;
– dokumentimin e përgjegjësive individuale dhe institucionale.
Familjet e viktimave kanë të drejtë ta dinë të vërtetën.
KËRKESË PËR TRANSPARENCË HISTORIKE DHE ARKIVORE
U bëjmë thirrje Shqipërisë dhe Kosovës që së bashku, në rrugë diplomatike dhe institucionale, të kërkojnë qasje sa më të gjerë në dokumentacionin ndërkombëtar dhe arkivat historike që lidhen me çështjen shqiptare, ndryshimet territoriale dhe vendimmarrjen e fuqive të mëdha.
Dokumentet historike duhet të jenë objekt studimi serioz dhe transparent.
Historia nuk mund të mbetet peng i politikës.
Nëse ekzistojnë dokumente në arkivat ndërkombëtare që ndriçojnë vendimet e marra për territoret shqiptare dhe popullsinë shqiptare, ato duhet të jenë objekt kërkimi shkencor dhe, kur ligji e lejon, të bëhen të qasshme për studiuesit dhe publikun.
NJË MESAZH I DREJTPËRDREJTË PËR INSTITUCIONET NDËRKOMBËTARE
Mos kërkoni nga shqiptarët vetëm të respektojnë drejtësinë.
Kërkojuni institucioneve të drejtësisë të dëshmojnë se drejtësia është e barabartë.
Mos kërkoni vetëm qetësi nga qytetarët.
Siguroni që institucionet të japin përgjigje për pyetjet legjitime të qytetarëve.
Mos kërkoni vetëm respekt për vendimet gjyqësore.
Mbroni edhe të drejtën për apel, kritikë publike dhe shqyrtim juridik.
Ne respektojmë drejtësinë, por respektimi i drejtësisë nuk do të thotë heshtje.
Respektimi i gjykatave nuk do të thotë heqje dorë nga e drejta për t’i kritikuar vendimet e tyre.
KËRKESAT E FORUMIT
1. Të respektohet plotësisht e drejta e ankimit dhe procesi gjyqësor të vazhdojë në të gjitha instancat përkatëse.
2. Të garantohet proces i drejtë dhe transparent, në përputhje me standardet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut.
3. Të vazhdohet hetimi dhe ndjekja e krimeve ndaj civilëve shqiptarë, aty ku ekzistojnë baza dhe prova juridike.
4. Të dokumentohet në mënyrë profesionale historia e luftës së Kosovës, pa propagandë dhe pa falsifikim.
5. Të respektohet parimi i përgjegjësisë individuale, duke mos ia atribuar një populli përgjegjësinë për veprimet e individëve.
6. Të kërkohet qasje në arkivat ndërkombëtare historike, në përputhje me rregullat përkatëse të deklasifikimit dhe qasjes në dokumente.
7. Të gjitha viktimat e luftës të trajtohen me dinjitet dhe pa standarde të dyfishta.
8. Institucionet e Kosovës dhe Shqipërisë të ndërtojnë një platformë të përbashkët dokumentimi historik dhe juridik, të mbështetur në prova dhe standarde akademike.
NUK KËRKOJMË HAKMARRJE. KËRKOJMË DREJTËSI.
Ne nuk bëjmë thirrje për dhunë.
Nuk bëjmë thirrje për urrejtje.
Nuk bëjmë thirrje kundër asnjë populli.
Por bëjmë thirrje për dinjitet, drejtësi, barazi dhe të vërtetën historike.
Shqiptarët nuk duhet të frikësohen nga drejtësia.
Por drejtësia duhet të ketë guximin të përballet me të gjitha faktet.
Kosova nuk kërkon privilegj.
Kosova kërkon barazi.
Viktimat shqiptare nuk kërkojnë hakmarrje.
Kërkojnë drejtësi.
Dhe historia e Kosovës nuk kërkon favore.
Kërkon të dokumentohet dhe të mbrohet me fakte.
Ky është mesazhi ynë për OKB-në, Bashkimin Evropian, institucionet ndërkombëtare dhe gjithë komunitetin diplomatik:
DREJTËSIA OSE ËSHTË E BARABARTË PËR TË GJITHË, OSE BESIMI NË DREJTËSINË NDËRKOMBËTARE DOBËSOHET.
Idriz Sinani
Kryetar Nderi
Ambasador i Paqes për Ballkanin
Forumi Ndërkombëtar për të Drejtat dhe Liritë e Njeriut
17 shtator 2026
Shqip