Ejup Berisha
Që Republika e Maqedonisë së Veriut të bëhet anëtare e BE-së, përveç shumë kushteve që duhet të përmbushë, ajo duhet të harmonizojë edhe legjislacionin, politikat, vendimet dhe detyrimet e saj me ato të Bashkimit Evropian.
Ky aktivitet njihet si Acquis communautaire. Çfarë është Acquis communautaire, është një sërë ligjesh, rregullash, politikash, vendimesh dhe detyrimesh të Bashkimit Evropian që të gjitha shtetet anëtare, si dhe vendet kandidate, duhet t’i pranojnë, zbatojnë dhe respektojnë. Shkurt: acquis communautaire përfaqëson korpusin ligjor dhe politik të Bashkimit Evropian
Cila është situata aktuale me acquis communautaire në Republikën e Maqedonisë së Veriut?
Acquis communautaire nuk është ende plotësisht funksional, pasi vendi nuk është anëtar i Bashkimit Evropian. Megjithatë, ai shërben si një nxitës kryesor i reformave, pasi vendi po i pasqyron gradualisht ligjet evropiane në legjislacionin kombëtar për t’u përgatitur për pranimin e tij të ardhshëm. Ja situata konkrete në vitin 2026. Çfarë po funksionon (përshtatje e pjesshme) Maqedonia e Veriut tashmë ka harmonizuar një pjesë të madhe të legjislacionit të saj me rregullat e BE-së, veçanërisht përmes Planit të Rritjes së Ballkanit Perëndimor. Në praktikë, kjo përkthehet në politikën e jashtme, vendi është 96% i përafruar me vendimet e sigurisë dhe diplomacies të BE-së. Standardet e produkteve të ekonomisë dhe tregtisë, tregtia dhe integrimi progresiv në tregun e vetëm evropian (si pranimi në Zonën e Vetme Evropiane të Pagesave, SEPA) po përparojnë mirë. Ndihma financiare: BE-ja ofron burime financiare (miliona euro) të lidhura drejtpërdrejt me suksesin e reformave specifike të bazuara në acquis. Në vitin 2026, situata në Maqedoninë e Veriut mbetet e shënuar nga progresi teknik dhe pengesat politike. Maqedonia e Veriut vazhdon të përafroj legjislacionin e saj me acquis të BE-së në disa fusha.
Institucionet evropiane pranojnë përpjekjet e bëra në reformat administrative, bashkëpunimin rajonal dhe përafrimin me politikën e jashtme dhe të sigurisë të BE-së.
Megjithatë, hapja e plotë e bisedimeve ende varet nga zbatimi i disa angazhimeve politike, në veçanti ndryshimet kushtetuese që lidhen me kornizën e rënë dakord me Bullgarinë. Reformat mbeten të nevojshme në fushat e sundimit të ligjit, pavarësisë gjyqësore, luftës kundër korrupsionit, administratës publike dhe mbrojtjes së të drejtave themelore. Bashkimi Evropian vazhdon të zbatojë parimin e zgjerimit bazuar në meritë – çdo vend përparon bazuar në reformat që ka zbatuar në të vërtetë.
Çfarë po i pengon gjërat-Zbatimi aktual
Edhe pse ligjet janë shkruar, zbatimi i tyre “në praktikë” përballet me kufizime serioze, sipas raporteve të fundit nga Komisioni Evropian në fushën e Drejtësisë dhe korrupsionit, përparimi mbetet shumë i kufizuar. Pavarësia e gjyqësorit nga pushteti politik dhe lufta kundër korrupsionit nuk janë ende në standardet e acquis. Administrata në strukturat publike nuk kanë ende ekspertë të trajnuar për të zbatuar siç duhet këtë ligj shumë kompleks evropian. Pse ka ngecur procesi? Edhe pse faza e acquis (shqyrtimit) ka përfunduar, Maqedonia e Veriut përballet me një bllokim politik. BE-ja po kërkon ndryshime kushtetuese për të përfshirë zyrtarisht pakicën bullgare në Kushtetutë përpara se kapitujt e parë të negociatave mbi përmbajtjen e acquis të mund të hapen zyrtarisht. Derisa të ratifikohet ky kompromis politik, vendi nuk mund të ecë drejt integrimit të plotë. Shkurt, acquis communautaire shërben si një model legjislativ në letër dhe lejon lëshimin e fondeve evropiane, por nuk do të funksionojë automatikisht dhe plotësisht “në Maqedoninë e Veriut” – si lëvizje e plotë e lirë ose të drejtat e qytetarëve evropianë – derisa vendi të zgjidhë mosmarrëveshjet e tij politike dhe të bashkohet zyrtarisht me BE-në. Sipas raporteve zyrtare, Maqedonia ka një nivel të moderuar gatishmërie në aspektin e legjislacionit të përgjithshëm, ndërsa përafrimi në fushën e politikës së përbashkët të jashtme dhe të sigurisë është një nivel i qëndrueshëm prej 96 përqind.
Maqedonia e Veriut është ende e përfshirë në procesin e integrimit evropian, por ritmi i afrimit të saj me BE-në varet si nga vazhdimi i reformave të brendshme dhe zbatimi i aqui-së.
Shqip