Srebrenica përfaqëson një vulë të përhershme dhe të errët në ndërgjegjen e të gjithë njerëzimit – theksoi kryetari i Kuvendit, Afrim Gashi, në përkujtimin e sotëm të Ditës ndërkombëtare të përkujtimit të gjenocidit të Srebrenicës në shtëpinë ligjvënëse.
Ai kujtoi se 11 korriku i vitit 1995 është një datë famëkeqe kur u vranë pothuajse 8,000 myslimanë boshnjakë, faji i të cilëve ishte përkatësia e tyre etnike dhe fetare. “Atë mëngjes, mijëra jetë humbën dhe fati i mijëra të tjerëve ndryshoi përgjithmonë. Srebrenica mbeti e kujtuar si një nga krimet më të tmerrshme kundër njerëzimit, si dështimi më i madh i njerëzimit”, theksoi Gashi.
Kryetari i Kuvendit theksoi se përkujtimi i tragjedive të tilla nuk duhet të mbetet vetëm një ceremoni, por duhet të jetë një thirrje për reflektim, drejtësi dhe përgjegjësi morale.
“Obligimi ynë institucional dhe moral është t’i kujtojmë dhe t’u bëjmë homazh viktimave të Srebrenicës sepse kujtimi i tyre është një thirrje për të gjithë ne”, shtoi Gashi.
Profesor Ferid Muhiq, nga ana tjetër, theksoi se “gjenocidi nuk ndodhi, por u krye gjenocid”. Sipas tij, Srebrenica nuk ishte një ngjarje e izoluar, por pjesë e një projekti më të gjerë, i cili u planifikua dhe u organizua me qëllim shfarosjen e myslimanëve boshnjakë.
“Gjenocidi nuk është një aksident si një tërmet apo një zjarr. Është një projekt i organizuar, i ekzekutuar dhe i mbështetur”, theksoi Muhiq, duke shtuar se çdo mohim i gjenocidit është një përpjekje për të fshirë stigmën nga autorët e krimit.
Në fjalën e tij, profesori trajtoi edhe çështjen e faljes, duke theksuar se ajo nuk mund të jetë temë pa pranuar krimin.
“Nuk ka falje sepse të vrarët nuk mund të falin. Të afërmit nuk kanë të drejtë të falin humbjen e dikujt tjetër”, theksoi Muhiq, duke shtuar se vetëm kujtesa dhe respekti i ndërsjellë mund të jenë baza për një jetë të përbashkët.
Ai tha se e ardhmja duhet të ndërtohet mbi vlerat humaniste, mirëkuptimin dhe dhembshurinë, në mënyrë që Ballkani të jetë përsëri një shembull i traditës qytetëruese.
“Të jetosh së bashku nuk do të thotë të harrosh, por të respektosh dhe të mësosh prej saj. Vetëm në këtë mënyrë mund të parandalohet përsëritja e krimeve”, përfundoi Muhiq.
Presidenti i Aleancës Kombëtare Boshnjake, Xhevad Hot, tha se Srebrenica është një simbol i vuajtjeve më të mëdha në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.
Hoth theksoi se krimi i korrikut të vitit 1995 është vërtetuar nga faktet, provat dhe vendimet e gjykatave ndërkombëtare, duke theksuar se “kujtimi i Srebrenicës nuk është vetëm një detyrim i të mbijetuarve, por i çdo qytetari që beson se çdo jetë njerëzore ka vlerë të barabartë”.
Ai paralajmëroi se mohimi i gjenocidit përfaqëson dhimbje të re për viktimat dhe familjet e tyre dhe një minim të themeleve të së drejtës ndërkombëtare. “Mohimi krijon hapësirë që krime të ngjashme të përsëriten. Kjo është arsyeja pse lufta kundër mohimit nuk është një çështje politike, por një detyrim qytetërues”, tha Hot.
Në fjalimin e tij, ai theksoi se kultura e kujtesës duhet të jetë e pranishme në arsim, shkencë, art dhe debate publike, në mënyrë që brezat e rinj ta kuptojnë vlerën e paqes.
Sipas kryetarit të Komisionit për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive, Adnan Azi, Srebrenica nuk filloi me plumba, por me fjalë, heshtja përballë fyerjeve dhe propagandës ishte hapi i parë drejt tragjedisë, dhe mohimi i gjenocidit përfaqëson “një vazhdim të krimit me mjete të tjera”.
Ai kujtoi se më shumë se 8,000 njerëz u vranë në Srebrenicë, secili me një emër dhe një histori personale, dhe se “gjenocidi nuk vrau numra, por njerëz”.
“Çdo jetë njerëzore është e shenjtë. Në Srebrenicë nuk u vra vetëm një popull, por i gjithë njerëzimi u vra atje”, tha Azi, duke shtuar se detyrimi më i madh i institucioneve dhe shoqërisë është të kundërshtojnë idetë dhe motivet që çojnë në tragjedi të tilla.
Kryetari i Komisionit theksoi se Srebrenica ishte një gjenocid i konfirmuar me vendime gjyqësore dhe se mospranimi i kësaj të vërtete është një sulm ndaj viktimave dhe ndaj së drejtës ndërkombëtare.
Në ceremoni morën pjesë ambasadorë, anëtarë të Kuvendit dhe ish anëtarë të Kuvendit, përfaqësues të bashkësive fetare dhe partive politike, si dhe komuniteti akademik.
Shqip