KUR SHKOLLA SHQIPE ISHTE BETEJË, NE ZGJODHËM TË ISHIM ZËRI I MBROJTJES SË DIJES, HOMAZH BREZAVE QË NGRITËN ARSIMIN SHQIP, THIRRJE RINISË PËR TË MBROJTUR TË ARDHMEN E KOMBIT
Nga Etem Xheladini
Ka epoka që shkruhen me bojë, ka epoka që shkruhen me gjak, me sakrificë, me dinjitet dhe me besim të palëkundur. Historia e arsimit shqip në trojet tona është pikërisht një histori e tillë. Ajo nuk është vetëm historia e shkollës, është historia e mbijetesës së një kombi, e ruajtjes së gjuhës, identitetit dhe dinjitetit shqiptar.
Kur kujtoj dyzet e dy vitet e mia në shërbim të arsimit, humanizmit dhe çështjes kombëtare në Karadakun e Likovës dhe Kumanovës tonë, nuk shoh vetëm rrugën time. Shoh rrugëtimin e një populli të tërë që nuk u përkul as përballë padrejtësive, as përballë ndalimeve, as përballë frikës.
Ne patëm fatin ta fillonim shkollimin në gjuhën shqipe. Por menjëherë pas nesh erdhën breza të tërë që u goditën padrejtësisht nga politika diskriminuese e ish-regjimit. Në vitet tetëdhjetë dhe nëntëdhjetë, kur arsimi shqip, sidomos ai i mesëm dhe i lartë, u bë objekt ndalimesh, presionesh dhe përndjekjesh, shumë të rinj shqiptarë u detyruan të mësonin në një gjuhë që nuk ishte gjuha e nënës së tyre.
Por pushteti mund të mbyllte dyert e shkollave; nuk mund ta mbyllte etjen e shqiptarit për dije. Mund të ndalonte institucionet, nuk mund ta ndalte idealin për liri. Mund të ushtronte dhunë, nuk mund ta vriste shpirtin kombëtar.
Atëherë historia na thirri dhe ne iu përgjigjëm.
Mësues, profesorë, intelektualë, prindër, studentë dhe veprimtarë u bëmë një trup i vetëm për ta mbrojtur atë që ishte e shenjtë, të drejtën për arsim në gjuhën amtare. Nuk luftuam për privilegje, luftuam për një të drejtë që i takon çdo populli të lirë. Nuk kërkuam poste, kërkuam që fëmijët tanë të mos mbeteshin pa shkollë në gjuhën shqipe.
Sot, kur e kthejmë kokën pas, nuk ndiejmë pendim për asnjë sakrificë, përkundrazi, ndiejmë krenari.
Krenari që nuk u dorëzuam, krenari që nuk e lamë të shuhet drita e arsimit shqip. Krenari që, bashkë me mijëra burra e gra të përkushtuar, dhamë kontributin tonë modest në një nga fitoret më të mëdha të shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut: triumfin e arsimit në gjuhën amtare.
Me përulësi dhe respekt të pakufishëm duhet përulur para të gjithë atyre që, ndër dekada, mbajtën mbi supe barrën e arsimit shqiptar; para mësuesve që punuan në kushte të pamundura, para profesorëve që nuk u përkulën; para intelektualëve që sakrifikuan karrierën, para prindërve që nuk e shitën të ardhmen e fëmijëve të tyre, dhe para studentëve që besuan se dija është forma më e lartë e lirisë.
Ata nuk ndërtuan vetëm shkolla; ata ndërtuan kombin. Ata nuk ruajtën vetëm gjuhën, ata ruajtën shpirtin shqiptar.
Le të mos harrojmë kurrë se çdo diplomë e fituar sot në gjuhën shqipe ka në themel sakrificën e atyre brezave.
Vitet kanë kaluar, sot flokët tona janë zbardhur, por ndërgjegjja jonë është e qetë, sepse shohim se fara që mbollëm ka dhënë fryte të bekuara. Shkollat tona janë plot me nxënës e studentë shqiptarë. Universitetet e fakultetet nxjerrin kuadro të aftë, bijtë dhe bijat tona janë mjekë, profesorë, juristë, ekonomistë, inxhinierë, shkencëtarë e sipërmarrës që nderojnë emrin shqiptar në Evropë dhe në botë.
Kjo është fitorja më e madhe e brezit tonë, por çdo fitore sjell një përgjegjësi të re.
Prandaj, i drejtohemi rinisë shqiptare, ku do që jeni, ju jeni trashëgimtarët e një sakrifice të madhe. Mos e merrni lirinë e arsimit si diçka të zakonshme. Për të, dikush ka sakrifikuar rininë, punën, karrierën, madje edhe jetën.
Arsimohuni, lexoni, hulumtoni, krijoni. Bëhuni njerëz të dijes, të karakterit dhe të ndershmërisë.
Mos e matni suksesin vetëm me pasurinë materiale, por me atë që i jepni kombit, shoqërisë dhe atdheut tuaj. Një komb bëhet i madh jo vetëm nga historia e tij, por edhe nga cilësia e rinisë që edukon.
Shqiptaria nuk ka nevojë vetëm për patriotë që flasin bukur për atdheun; ka nevojë për mjekë të shkëlqyer, profesorë të ditur, inxhinierë krijues, shkencëtarë të respektuar, juristë të drejtë, sipërmarrës të ndershëm dhe qytetarë që punojnë çdo ditë për përparimin e kombit.
Dija është forma më e lartë e patriotizmit. Arsimi është kalaja më e fortë e lirisë. Libri është arma që ndërton dhe nuk shkatërron.
Ndërsa rinia e arsimuar është garancia më e sigurt se flamuri shqiptar do të valojë gjithmonë krenar në çdo brez.
Unë besoj fuqishëm se brezat që vijnë do ta çojnë edhe më lart atë që ne e mbrojtëm me aq mund e sakrificë. Ky është amaneti ynë, ky është detyrimi ynë, kjo është krenaria jonë. Lavdi të gjithë mësuesve, profesorëve, intelektualëve dhe veprimtarëve që mbajtën gjallë arsimin shqip. Mirënjohje brezave që sakrifikuan për dritën e dijes.
Dhe bekim për rininë shqiptare, që me dije, punë dhe ndershmëri do ta bëjë kombin tonë gjithnjë e më të fortë, më të qytetëruar dhe më të respektuar në Evropë e në botë.
Shqip