Në kushte të rritjes së çmimeve të ushqimit, energjisë dhe shërbimeve, paga minimale shpesh shpenzohet para fundit të muajit, thonë nga Sindikatat e Maqedonisë. Prandaj ata kërkojnë që paga minimale të rritet në 600 euro dhe të gjitha pagat e tjera të rriten me 100 euro
Fisnik PASHOLLI
Shkup, 19 janar – Në Maqedoni, çdo vit në muajin mars paga minimale përshtatet sipas të dhënave të Entit të Statistikës, apo me 50 për qind të rritje të kostos së jetesës dhe 50 për qind të rritjes së pagës mesatare nga viti paraprak. Mirëpo, sindikatat vlerësojnë se rritja e parashikuar prej afër 26 mijë në mars është e pamjaftueshme karshi shtrenjtimit të madh të jetesës. LSM propozon që punëdhënësit të ndihmohen ose subvencionohen për pagesën e kontributeve për këto 6.000 denarë në një periudhë deri në 12 muaj. “Shkalla e varfërisë në Maqedoni në vitin 2024 ishte 21.9 për qind, sipas të dhënave të fundit nga Enti Shtetëror i Statistikave. Pragu i varfërisë është vendosur në 374.400 denarë në vit, ose rreth 6.100 euro. Kjo do të thotë që një familje me katër anëtarë duhet të ketë të paktën 31.200 denarë në muaj për të mos u konsideruar e varfër. Qeveria beson se paga minimale duhet të përshtatet vetëm me rreth 25 euro dhe të jetë rreth 26.000 denarë, ose 5.200 denarë nën pragun e varfërisë”, thonë nga Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë.
Paga minimale në Maqedoninë e Veriut është 24.379 denarë (397 euro). Sipas të dhënave, kjo është shuma që fitojnë rreth 40.000 punëtorë. Nga ana tjetër, në dhjetor 2025, një familjeje me katër anëtarë i duheshin 65.492 denarë për të kaluar muajin, llogariti Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë. Më shumë se një e treta e këtij shpenzimi, është vetëm për ushqim dhe pije. Për të mbushur shportën e konsumatorit të sindikatës, dy paga minimale e gjysmë nuk janë të mjaftueshme. Në kushte të rritjes së çmimeve të ushqimit, energjisë dhe shërbimeve, paga minimale shpesh shpenzohet para fundit të muajit, thonë nga Sindikatat e Maqedonisë. Prandaj ata kërkojnë që paga minimale të rritet në 600 euro dhe të gjitha pagat e tjera të rriten me 100 euro. “Çmimet i kanë ngrënë pagat para kohe. Kërkesa jonë për një pagë minimale prej 600 eurosh është e justifikuar kur krahasojmë se sa shumë janë rritur çmimet në tregje. Dy persona në shtëpi duhet të sigurojnë të paktën 65.000 denarë në muaj vetëm për shpenzimet bazë”, thotë nënkryetari i LSM-së, Ivan Peshevski.
LSM PROTESTË PAS 20 JANARIT
Prandaj, LSM njoftoi një protestë pas 20 janarit. Qëllimi është përmirësimi i standardeve të jetesës së qytetarëve, barazimi i pagave me të ardhurat minimale rajonale që po rriten dhe parandalimi i largimit të punëtorëve, thonë nga Sindikata. Qeveria pohon se nevojitet një marrëveshje midis punëtorëve dhe punëdhënësve për të adresuar kërkesat e tyre. “Ne theksojmë se njoftimet për grevë janë një e drejtë demokratike, por gjithashtu ju kujtojmë se për herë të parë, Qeveria po zhvillon një dialog social konstruktiv brenda Këshillit Ekonomik dhe Social, ku të gjitha çështjet diskutohen publikisht dhe në mënyrë transparente, në interes të të gjithë palëve të interesuara, me qëllim sigurimin e një standardi më të mirë jetese. Qeveria po ndërton vazhdimisht një dialog gjithëpërfshirës me të gjithë palët e interesuara, përfshirë punëtorët dhe sektorin e biznesit, me qëllim gjetjen e zgjidhjeve të qëndrueshme që do të kontribuojnë në përmirësimin e standardeve të jetesës”, u përgjigj Qeveria.
Për ta bërë këtë pagë “realisht të përballueshme”, kompanitë propozuan lehtësimin e kostove të kontributeve të sigurimeve shoqërore për diferencën në rritje, me ndihmën e shtetit. Oda Ekonomike e Maqedonisë Veriperëndimore (OEMVP) ka dalë me një propozim konkret për rritjen e pagës minimale në 30.000 denarë, por me një kusht: shteti duhet të marrë përsipër barrën e kontributeve shtesë. Një pjesë e sektorit të biznesit po ofron 28.500 denarë (463 euro). Një qëndrim i tillë mbizotëron në Konfederatën e Biznesit të Maqedonisë së Veriut.
Angel Dimitrov nga Organizata e Punëdhënësve thekson se ka sektorë që nuk mund ta ndjekin rritjen e pagave, jo vetëm të pagës minimale, por edhe të pagës mesatare. Pra, kjo do të thotë se ata sektorë që kanë një pagë mesatare më të ulët se 30.000 denarë, do të kenë nevojë që të gjithë punëtorët të marrin pagën minimale. “Kur flasim për pagën minimale, duhet të flasim për njerëzit më pak të paguar, ata me arsimin më të ulët dhe sektorët që do të preken. Sektorët që kanë një pagë minimale nën mesataren, do të pësonin probleme të mëdha, kryesisht sepse nëse të gjithë punëtorët marrin të njëjtën pagë dhe nuk mund të rrisin pagën e punëtorëve më të mirë, punëtorët e mirë do të demotivohen dhe produktiviteti do të bjerë. Dhe në vend që të rrisim produktivitetin në Maqedoni, ne po e ulim atë. Ndoshta 30.000 denarë nëse sektorët me më pak se 30.000 denarë përjashtohen ose nëse shteti (siç sugjerojnë disa) subvencionon një pjesë të kontributeve për rritjen e pagave. Por kemi parë që shteti ka deklaruar se nuk e pranon këtë”, thekson Angel Dimitrov nga Organizata e Punëdhënësve.
EVROPA MARRËVESHJE TË NDRYSHME
Një pagë minimale është futur në fuqi në 22 nga 27 vendet e BE-së, me përjashtim të Danimarkës, Italisë, Austrisë, Finlandës dhe Suedisë, të cilat e rregullojnë këtë çështje përmes marrëveshjeve kolektive. Ekzistojnë gjithashtu dallime të mëdha midis vendeve në lidhje me përkufizimin se për kë zbatohet paga minimale (për të gjithë punonjësit, për ata mbi 18 vjeç, për sektorë, profesione të caktuara, etj.), si dhe për çfarë ore pune kanë të drejtë, sa herë në vit paguhen, nëse është më e ulët për kategori të caktuara punonjësish.
Në Slloveni, paga minimale përshtatet të paktën një herë në vit sipas rritjes së çmimeve të konsumit, sipas ligjit. Gjatë përcaktimit të përshtatjes në përgjigje të rritjes së çmimeve të konsumit, Ministri i Punës mund të marrë në konsideratë edhe kritere të tjera ligjore, siç janë tendencat e pagave, kushtet ekonomike ose tendencat e rritjes ekonomike dhe punësimit, duke koordinuar edhe me partnerët socialë.
Njëherësh në Slloveni, numri i njerëzve me të ardhura deri në ose në nivelin e pagës minimale është më shumë se e dyfishuar në dhjetë vjet. Në vitin 2013, kishte 226 mijë njerëz të tillë midis punonjësve, pensionistëve dhe studentëve, ndërsa dy vjet më parë kishte tashmë 669 mijë. Si rezultat, klasat me të ardhura të larta po tkurren gjithnjë e më shumë. Një dekadë më parë, klasa e mesme përbënte një të katërtën e të gjithë njerëzve, ndërsa sot ka mbetur vetëm një e pesta.
Në fillim të vitit 2026, normat e pagave minimale në Evropë nxjerrin në pah një hendek të qartë ekonomik midis vendeve perëndimore dhe lindore.
Vende të tilla si Irlanda dhe Holanda kanë paga minimale mbi 14 euro bruto në orë. Në të kundërt, disa zona në Evropën Lindore dhe në Ballkan paguajnë më pak se 2 euro. Vendet perëndimore të BE-së ofrojnë paga më të larta falë produktivitetit më të madh, sindikatave të forta të punës dhe politikave që zvogëlojnë pabarazinë.
Vendet lindore dhe jo-anëtare të BE-së paguajnë paga më të ulëta kryesisht sepse ekonomitë e tyre janë më pak të zhvilluara dhe faktorët historikë kanë ngadalësuar progresin e tyre. Direktiva e BE-së për Pagat Minimale i inkurajon vendet të përcaktojnë pagat minimale në rreth 50-60 për qind të pagës mesatare. Si rezultat, shumë shtete anëtare i kanë rritur vazhdimisht pagat e tyre minimale për të përmirësuar standardet e jetesës dhe për të ulur varfërinë. (koha.mk)
Shqip